Onze opdracht bestond uit twee delen. Het Masterplan Mariahof, opgemaakt in 2019 en goedgekeurd door de Stad Antwerpen in 2020, vormt het ruimtelijke kader voor de herontwikkeling van de site. In 2022 werd vervolgens de ontwerpwedstrijd voor het nieuwe woonzorgcentrum Sint-Maria georganiseerd. Het ontwerp bouwt voort op de ambities van het masterplan en vertaalt deze naar een samenhangende zorgcampus waarin wonen, zorg, landschap en buurtfuncties op een kwaliteitsvolle manier met elkaar worden verweven.

Masterplan Mariahof

De centrale doelstelling van het masterplan is de ontwikkeling van de site als één coherent stedenbouwkundig geheel met een sterke identiteit en een hoge beeldkwaliteit. De verschillende gebouwen worden georganiseerd rond het Mariahof, een centrale groene ontmoetingsruimte die het hart van de ontwikkeling vormt. Deze publieke open ruimte creëert een aangename verblijfskwaliteit voor bewoners, bezoekers en buurtbewoners en versterkt de samenhang tussen de verschillende onderdelen van de site. Daarnaast wordt het gebied maximaal doorwaadbaar gemaakt voor fietsers en voetgangers, met verbindingen tussen het Brialmontpark, het Villegaspark en Oud-Berchem. Zo ontstaat een zorgcampus die niet op zichzelf staat, maar actief deel uitmaakt van haar stedelijke omgeving.

Woonzorgcentrum Sint-Maria

Het woonzorgcentrum Sint-Maria vormt een belangrijk onderdeel van deze visie. Historische en nieuwe gebouwen worden samengebracht tot één samenhangend ensemble dat een duidelijke en formele straatwand vormt langs de Vredestraat en de Victor Jacobslei. Tegelijk wordt de schaal afgestemd op de omliggende woonwijk door lange bouwvolumes op te delen in kleinere eenheden. De gemeenschappelijke woonkamers worden uitgewerkt als tuinkamers of tuinpaviljoenen met zicht op het Mariahof. Door toegangen aan verschillende zijden van het gebouw te voorzien ontstaat een alzijdige relatie met de omgeving, wat de levendigheid en sociale veiligheid ten goede komt.

Het landschap speelt een sleutelrol binnen het project. Het publiek toegankelijke Mariahof wordt ingericht als een overzichtelijke groene ruimte met bloemrijke graslanden en plekken voor ontmoeting. Lagere beplanting langs de gebouwen zorgt voor privacy voor de bewoners, terwijl een buurtplein aan de Uitbreidingstraat ruimte biedt voor informele ontmoetingen. Doorsteken langs het historische Sint-Maria Gasthuis verbinden de verschillende delen van de site, terwijl een groene structuur aansluit op de omliggende parken en lanen.

Het programma omvat 180 woonzorgkamers, georganiseerd in 26 leefgroepen rond gemeenschappelijke leefruimtes en tuinkamers die ontmoeting stimuleren. Het historische Sint-Maria Gasthuis blijft behouden en wordt beperkt gerenoveerd. De centrale gang vormt hierbij een publiek toegankelijke verbinding tussen de omliggende straten en het Mariahof. Architecturaal zoekt het ontwerp een evenwicht tussen oud en nieuw. De nieuwe gevels verwijzen subtiel naar het historische gebouw, terwijl de tuinkamers zich met hun grote raamopeningen en paviljoenachtige uitstraling nadrukkelijk openen naar het parklandschap van het Mariahof.